Hanneke de Munck - Vrouwwenvrijheidsbeeld

Door Sya van 't Vlie


Aan het begin van haar carrière werkte Hanneke de Munck (1951) in brons en steen. Geboeid door beweging maakte ze dansers in brons of stapelingen van in de ruimte bewegende figuren, die vaak onderdeel uitmaakten van een fontein. Later raakte ze gefascineerd door hout.

Hanneke houdt niet alleen van het bewerken van hout maar ook van het zoeken naar geschikte stammen. Zo is de boom waaruit ze Vrouwenvrijheidsbeeld (2005) heeft gehakt, een eikenboom uit het Vondelpark, omgewaaid tijdens een storm, nabij het Blauwe Theehuis. Sokkel en beeld vormen één geheel.
Haar inspiratiebron voor het 3.20 meter hoge beeld is een sjamaan, een Maori prinses uit Nieuw Zeeland. Onder haar leiding maakte Hanneke met een groep mensen een week mee over de ‘genezende kracht van de aarde’. Van de indrukwekkende ervaringen herinnert Hanneke zich vooral de volgende: ‘Tijdens de nachtelijke zweethut ceremonie droeg ze naakt grote roodgloeiende stenen de hut in waar we dicht op elkaar liederen zongen terwijl de damp steeds dichter werd. Haar lichaam was heel rond en compact en haar gezicht leek op de volle maan.’
De lange tot op de grond reikende vlecht had Hanneke gezien op oude foto’s van Russische plattelandsmeisjes. Bij Vrouwenvrijheidsbeeld reikt de vlecht tot halverwege de sokkel.

Hanneke heeft het beeld voor het eerst geëxposeerd in de Hortus in Delft. Het maakte deel uit van de ABK-expositie ‘De droom van Poliphilus’. De expositie viel samen met de presentatie van een nieuwe vertaling van het boek ‘Hypnerotomachia Poliphili’ (1499) door Ike Cialona (2006). De vrouw stelde toen Polia voor, de ideale vrouw naar wie Poliphilus in zijn droom op zoek is. Hanneke presenteerde Polia als onderdeel van een enscenering met Poliphilus, een platte figuur die ze had uitgezaagd uit een plaat blauw staal. Door de ongelukkige opstelling werd de groep jammer genoeg niet als geheel ervaren. Na de expositie besloot Hanneke het beeld voortaan zelfstandig te exposeren, als Vrouwenvrijheidsbeeld. Met die titel plaatst Hanneke een kritische kanttekening bij het Vrijheidsbeeld in New York. Hannekes beeld is daarvan een spiegelbeeld, de vrouw draagt wel een fakkel, maar is naakt en ‘aboriginal’. Zo heeft Hanneke de vrouw getransformeerd van een droomvrouw tot een voorvechtster van vrouwenrechten.

Na de Mythe

Vrouwenvrijheidsbeeld sluit aan op het altarenproject waaraan Hanneke sinds 2005 werkt. Het project was ingegeven door de 15e eeuwse altaren die ze op een rondreis door Slowakije had gezien. Ze werd vooral getroffen door hun multidisciplinariteit die ze omschrijft als: ‘een kleine architectuur met beschilderde houten beelden en reliëfs’. Net als de middeleeuwse ambachtslieden besloot Hanneke met beeldend kunstenaars uit de eigen of een andere discipline samen te werken.

Een van die altaren is Na de Mythe, een altaarstuk voor het gezin. Hanneke maakte het samen met collega-beeldhouwer Jan van Schaik, die bekend staat als ‘Jan, de wilgenman’. Hij tekent voor het schrijn van wilgentakken, dat staat op een predella die gevuld is met water (de bron van het leven). Zo kunnen de wortels zich voeden, zodat de takken van het schrijn kunnen uitlopen, groeien en weer afsterven. Het schrijn heeft de vorm van een vroeg gotische boog. Het schrijn heeft ook heuse altaarvleugels.
In het schrijn staat Hanneke’s beeldengroep van het gezin, gesneden uit een kersenboom uit Friesland. Het gezin is niet zomaar een gezin, maar het gezin van Jan. Vader, moeder en de twee kinderen die bij hen zijn komen wonen. De vader draagt het jongste kind op de arm; de moeder leidt met haar hand de kleuter die zelfstandig de wereld wil instappen.
In de vitrine presenteert Hanneke een kleine versie van Na de Mythe, die ook in samenwerking met Jan van Schaik tot stand is gekomen.

Meer over Hanneke en haar altarenproject van Hanneke leest u op: https://www.hannekedemunck.nl en www.gespreksgenoot-sobesednik.com