Beaufort04

Door Sya van 't Vlie


Mijn favoriete crossovers op Beaufort04

Tijdens de zomermaanden heb ik gegidst bij Beaufort04, de vierde editie van de driejaarlijkse kunstroute langs de Belgische kust. Op locaties in de stad, op de boulevard of op het strand hebben gerenommeerde en jonge, nog minder bekende, Europese kunstenaars een dertigtal kunstwerken gerealiseerd. Ook waren er her en der nog kunstwerken uit vorige edities te bewonderen. Vanuit mijn standplaats De Haan heb ik eerst de route uitgebreid verkend met de kusttram, de auto en op de fiets. Daarna begon het echte werk. Mee met de begeleide busreis op dinsdag of donderdag, of als gids een hele of halve dag mee met een groep op de bus of†lekker op de fiets. Aan de fietstochten was prettig dat ik met kleinere groepen op pad was. Bij elk kunstwerk kon ik met de kijkers in gesprek gaan over het kunstwerk, de maker en relevante kunsthistorische context. Op de bus waren de groepen groter en moest ik in de bus al uitleg geven over de werken in de volgende plaats.

Telkens als ik een werk opnieuw zag, ontdekte ik er weer iets nieuws aan. En natuurlijk kreeg ik gaandeweg mijn favorieten. Uiteraard viel ik op crossovers. Op vijf daarvan wil ik nader ingaan: I can hear it van Ivars Drulle, The Mumbling House van Nedko Solakov, Location (8) van Hans Op de Beeck, Follow the leader van Isaac Cordal en Sandworm van Marco Casagrande. Wat deze crossovers gemeen hadden is dat hun makers op unieke wijze zijn ingegaan op de gekozen locatie, en dat ze interactief waren. Als kijker kon je deze 'belevingsinstallaties' pas echt ervaren door te participeren, of te wel te doen wat de kunstenaar wilde dat je zou doen.

Ivars Drulle - I can hear it

Op het strand bij Hotel Belle Vue in Westende liggen - tegenwoordige tijd want de gemeente heeft besloten het werk aan te kopen, een keuze waarin ik me helemaal kan vinden - twee enorme hoorns op het strand. Als je dichterbij komt zie je op een bank een bevallige dame zitten die haar oor te luisteren legt tegen het uiteinde van een van die hoorns. Ze luistert naar de zee. Dit is het werk van de Letse kunstenaar Ivars Drulle. Met Ican hear it speelt Drulle in op de locatie en de geschiedenis daarvan. Hotel Belle Vue dateert uit de late Belle Epoque, maar in de Eerste Wereldoorlog liep het zoeveel schade op dat het na de oorlog grondig gerestaureerd moest worden. Drulle neemt de Belle Epoque als uitgangspunt: de dame draagt een Art-Nouveau japon en ook haar kapsel is uit die tijd. Drulle heeft de hoorns niet zo maar bedacht. Ze zijn gebaseerd op een militair instrument. Voor de komst van de radar werden grote hoorns gebruikt om het geronk van vijandelijke vliegtuigen op te vangen. Als kijker kun je op de bank naast de vrouw plaatsnemen om door de andere hoorn te genieten van de vreedzame golfslag van de zee. Zo word je onderdeel van deze enscenering.

Nedko Solakov - The Mumbling House

In Nieuwpoort-bad ligt aan de Koning Albert I-laan de villa Hurlebise. Dit prachtige Art-Nouveau gebouw is aan een uitgebreide renovatie toe. Maar voor het zover is mocht de Bulgaarse kunstenaar Nedko Solakov zich hier uitleven. Hij heeft alle vertrekken inclusief achtergebleven meubilair voorzien van zijn humoristische en kritische commentaar in de vorm van korte handgeschreven teksten en kleine tekeningetjes. Kijkers hadden minstens een uur nodig om alle kanttekeningen te ontdekken en te lezen. De toepasselijke titel die Solakov voor dit huis met circa 165 ingrepen van zijn hand had bedacht was The Mubling House. Een vriend aan wie ik deze villa liet zien kon zich nauwelijks inhouden om de teksten van Solakov niet te beantwoorden met zijn eigen commentaar. We vroegen ons af of andere bezoekers die aandrang ook hadden gevoeld. Als dat zo was, dan hadden ze er geen gehoor aan gegeven.

Hans Op de Beeck - Location (8)

Samen met anderen in de flakkerende kaarsvlammen staren. Dat kon in Bommenvrij, een oude munitieopslagplaats in Nieuwpoort - stad. De Belgische kunstenaar Hans Op de Beeck had de smalle donkere ruimte omgetoverd in een film noir-achtige enscenering. In de onder water gezette opslagplaats zochten bezoekers tastend hun weg over een spaarzaam verlichte steiger om uit te komen in een cirkelvormige ruimte die werd omsloten door een ronde bank. In het midden stond op een tafel een blad met tientallen brandende kaarsen. Location (8) was een plek waar je de hectiek van alle dag even kon laten varen om weg te zinken in je gedachten. Omgeven door het geluid van krijsende meeuwen en 'mijmermuziek'. Bijzonder vond ik dat hoewel ik verkeerde in het bijzijn van anderen ik helemaal opging in mijn eigen associaties. Een tegelijkertijd gedeelde en niet gedeelde ervaring.

Isaac Cordal - Follow the Leader (Villa Chalutier)

De Villa Chalutier in De Panne was het decor voor vijf installaties van Isaac Cordal. Deze Spaanse straatkunstenaar maakt kleine figuurtjes van beton. Met een rugzak vol met die mannetjes en vrouwtjes gaat hij op pad om ze op allerlei plekken in de stad achter te laten. Het gaat Cordal om de tijdelijkheid van zijn ingrepen. Verder boeit hem dat ze door sommige passanten wel en door andere niet opgemerkt worden. In de villa had hij vijf vertrekken tot zijn beschikking. In de centrale ruimte maakte hij zijn installatie Follow the Leader, een lage zandbak gevuld met strandzand, waarin allemaal dezelfde mannetjes met aktetas in verschillende groepjes met elkaar verwikkeld zijn. Een paar mannetjes kijken van boven naar hun in het zand ploeterende collega's.

Marco Casagrande - Sandworm

Op de rand tussen strand en duinen bouwde de Finse eco-architect Marco Casagrande in Wenduine zijn 50 meter lange Sandworm.† Casagrande werkt uitsluitend met natuurlijke materialen. Sandworm bestaat uit gevlochten wilgentakken; aan de opbouw kwamen geen hamer en spijkers te pas. Van buiten voegde dit sculptuurbouwsel zich in de golvende duinen. Binnenin was het heerlijk toeven in de 'buik' van de worm, vooral als de zon scheen en op de zandbodem een fascinerend spel van licht en schaduw ontstond. Jammer genoeg heeft dit kunstwerk hevig te lijden gehad van een storm. De onderstutting met brede houten balken deed af aan het effect. Daarom een foto van voor de 'reparatie'.

Waarom crossovers?

In welk opzicht waren mijn vijf favorieten crossovers? I can hear it is een twijfelgeval. Maar als enscenering zou je het een crossover tussen sculptuur en theater kunnen noemen. En de hoorns crossovers tussen sculptuur en techniek. Sandworm in een architecturale inoopsculptuur opgebouwd uit natuurlijke materialen. De overige drie zijn ruimtelijke installaties waarin tekst, sculptuurtjes en sfeer een relatie aangaan met bestaande gebouwen. Wat mij vooral fascineerde in deze selectie waren de verschillende soorten interactiviteit: onderdeel worden van een enscenering bij Ivars Drulle, teksten opsporen en lezen en al doende de schoonheid van de villa gewaar worden bij Nedko Solakov, aan het eind van een wiebelende steiger beloond worden met een meditatieve ervaring bij Hans Op de Beeck, al rondlopend in allerlei hoeken en gaten steeds meer mannetjes ontdekken bij Isaac Cordal, en geborgenheid ervaren in het binnenste van Marco Casagrande's zandworm.