Twee verrassingen bij Museum Beelden aan Zee

Door Sya van 't Vlie


Arne Quinze en Aura Rendón Benger verrassen buiten en binnen met hun ingrepen

Op een grijze stormachtige dag ging ik naar Museum Beelden aan Zee, voor de keramiek van Picasso, maar vooral voor zijn La Chèvre. Jammer genoeg was die al vertrokken en werd ik verwelkomd door een op Picasso gebaseerde geit van atelier Herenplaats, de werkplaats/galerie voor outsider kunst. Mijn teleurstelling was groot en ook de expositie beantwoordde niet aan mijn hoog gespannen verwachtingen. Gelukkig stond Mountain van Anish Kapoor nog steeds in een hoek van de Grote Zaal. Maar mijn teleurstelling werd vooral goed gemaakt door de Rock Strangers van Arne Quinze in de duinen en zijn Natural Chaos op de patio, en de installatie Rendez-vous à la Mer van Aura Rendón Benger in het Kabinet.

Rock Strangers en Natural Chaos

Met de Belgische Arne Quinze (1971) en zijn Rock Strangers maakte ik kennis op Beaufort04 (2012), de vierde editie van de kunsttriënale langs de Belgische kust. Rock Strangers bestond uit een tiental oranjerode monumentale vreemde rotsachtige formaties op het Zeeheldenplein van Oostende. De stad wilde bij de ‘heraanleg’ een ‘hotspot’ van het plein maken. Met de keuze voor Quinzes Rock Strangers zijn ze daarin geslaagd. Omdat steden overal ter wereld steeds meer op elkaar gaan lijken, met dezelfde gebouwen en winkels, wilde Quinze onderzoeken wat er gebeurt als er opeens niet één maar tien vreemde objecten opduiken aan de kust om de boel in de vertrouwde omgeving op z’n kop te zetten. Dat heeft hij geweten. In plaats van blijdschap toen de stad bekend maakte Rock Strangers te willen aankopen, brak er fel protest uit onder omwonenden die zelfs verwijdering eisten in een rechtszaak. Pas onlangs was de uitspraak: de Rock Strangers mogen blijven.
In Scheveningen staan nu twee veelkleurige Rock Strangers in de duinen van de boulevard voor het museum. In deze omgeving zijn ze eerder vreemde vrienden dan vreemde indringers en slagen ze er wel in het publiek voor zich te winnen. Als twee robuuste bewakers van kust en museum boezemen zelfs vertrouwen in.

Binnen de muren van het museum staan op de patio drie vrolijke veelkleurige constructies. De wirwar van kleurige draden oogt kwetsbaar en chaotisch. Als plekken waar de mens niet heeft geprobeerd de natuur te bedwingen, waar uit chaos nieuwe energie kan ontstaan. Quinze helpt daarbij een handje.
Net als Rock Strangers ontstond Natural Chaos uit kritiek op onze steden. Het toenemende expansie van onze steeds monotoner en drukker wordende steden gaat ten koste van de diversiteit van de natuur. Dat baart Quinze zorgen. Door dit drietal te plaatsen in onze alledaagse omgeving wil Quinze het belang van natuur in onze samenleving onderstrepen. Al zoekend op internet naar meer informatie stuitte ik op de bespreking van Bertus Pieters. Zijn omschrijving als ‘weinig geïnspireerde flansfrutsels van monumentale omvang, die enige vorm van verlangen naar of respect voor de natuur alleen maar in de weg staan en zelfs uitzonderlijk goed zouden passen in een onpersoonlijke shopping mall’ doet Quinze en Natural Chaos te kort. Volgens mij zou Natural Chaos het inderdaad goed doen in een winkelcentrum. Maar mijn speurwerk op internet liet ook zien dat er van in elkaar flansen geen sprake is. Een intensieve voorbereiding (tekeningen en schetsmodelletjes) resulteert in een uitgekiend maakproces, waarin alle elementen precies op hun plek terechtkomen met de door Quinze gewenste structuur en kleur. Kortom, Quinzes ongebreidelde groeisels zijn allesbehalve chaotisch. Des te knapper dat hij ze toch zo op ons laat overkomen.

Rendez-vous à la Mer

Ook met het werk van de Duitse installatiemaker en performance kunstenaar Aura Rendón Benger (1989) had ik al eerder kennis gemaakt.

In 2015 bewees Rendón Benger een ware 'experience designer' te zijn. Speciaal voor de etalage van de Kunsthal in Rotterdam maakte ze een installatie, met de toepasselijke titel Encounter, want de ontmoeting met het publiek had veel weg van een confrontatie. Kijkers moesten zich een weg banen door de installatie. Onderweg botsten ze op tegen de met lucht gevulde objecten, terwijl ze elkaar probeerden te ontwijken. Door de pastelkleuren en knalrode accenten, die associaties opriepen met vrouwelijke genitaliën, hadden de opblaasbare objecten iets sensueels. De weg door de installatie was een soort initiatie, die bovendien werd gadegeslagen door het publiek buiten.

Een rendez-vous is ook ontmoeting, maar meer een amoureuze. Rendez-vous à la Mer is net als Encounter een site-specific installatie met opblaasbare objecten. Nu heeft het kabinet van Museum Beelden aan Zee veel weg van een kapel met middenschip en zijbeuken. Het kabinet grenst aan de Zeezaal die uitkijkt op de met helmgras begroeide duinen. Rendón Benger heeft knap gebruik gemaakt van de weidsheid van de Zeezaal en beslotenheid van ‘de kapel’. Staand in de Zeezaal barst een enorme grijze golf de middenbeuk uit. De verschillende grijstinten reflecteren het licht net zoals de golvende zee. Het glanzende oppervlak heeft iets uitnodigends, vooral door het lila vaginavormige uiteinde.

In beide zijbeuken hangen drie zilvergrijze objecten. Op het eerste gezicht lijken ze op hoofden, maar de rode en roze monden hebben de vorm van een vagina. Een prachtig schouwspel. Maar al die vagina’s maken ook dat kijkers zich ongemakkelijk voelen. Zo probeert Rendón Benger spanning te creëren tussen de waarneming en de fysieke beleving. Ze omschrijft deze intieme installatie als haar innerlijke zee die in contact wil komen met de innerlijke zee van de kijkers. Eigenlijk ben ik heel benieuwd hoe de kijkers, vrouwen maar vooral ook mannen, deze installatie Rendón Bengers verzoek ervaren.

Kortom, mijn grauwe dag werd opgefleurd door de Natural-Chaos constructies van Arne Quinze en het rendez-vous met Aura Rendón Benger was een hele belevenis.