Bruce Nauman - corridor installaties

#
#

In 1969 zette Bruce Nauman (1941) een belangrijke stap. Na zichzelf als performer in zijn atelier op video te hebben vastgelegd, verving hij zichzelf door de kijker, niet op video maar in ‘environments of controlled response’. Daarin onderwerpt hij de kijker aan ruimtelijke beperkingen (lange, smalle corridors) en zintuigelijke manipulaties (gekleurd licht, videosystemen, gedempt geluid) om hem te dwingen tot een bepaald gedrag. De kijker participeert, maar is niet vrij naar eigen inzicht te participeren. Het eigen atelier, de habitat van de kunstenaar, maakt plaats voor het museum, de habitat van het publiek. Live taped video corridor (1969) was een van de eerste van deze corridorwerken.

Met Dream Passage with Four Corridors (1983) borduurde Nauman voort op zijn vroege corridor installaties. Het bestaat uit een als entree fungerende, uitnodigend geel verlichte gang, een centrale vierkante ruimte en een tweede gang. De centrale ruimte is ingericht met zwarte stalen tafels en stoelen. Het eerste paar staat links op de grond, het tweede ‘staat’/ (hangt) rechtsboven omgekeerd ‘op’/(aan) het plafond. De rode en witte verlichting bevindt zich eerst op de grond en dan aan het plafond, omgekeerd dus aan wat ten opzichte van de bijbehorende tafel en stoel normaal zou zijn. In de laatste gang bevindt de verlichting zich weer beneden, in plaats van aan het plafond wat gebruikelijk is. Omdat de tweede gang aan het eind afgesloten is, kan de bezoeker niet naar buiten kijken. In de entreegang beantwoordt de ruimte aan de coördinaten van het menselijk lichaam, maar in de tweede klopt de ruimtebeleving niet met de fysieke ervaring en was alleen visueel en cognitief waarneembaar.

Nauman mikt op verwarring, desoriëntatie en shock. Onder participatie verstaat hij door hem aangestuurde participatie. Anders dan het traditionele kunstwerk functioneert de installatie alleen als ze door een actieve deelnemer wordt gebruikt. De bezoeker geeft zijn beschouwer-status op ten behoeve van interactie met de installatie. Hij geraakt in een situatie die vervreemdend of dreigend is of zo op hem overkomt, hij stelt zich bloot aan manipulatie door de kunstenaar.