‘Experience design’

Alles wat kunsthistoricus Michael Fried verwierp als dodelijk voor de sculptuur lijkt tot doel verheven in de installatie zoals omschreven door kunsthistoricus Oskar Bätschmann. Immers de installatie is gericht op het scheppen van een ambiance die de kijker/toeschouwer verrast (om niet te zeggen overvalt), door hem te confronteren met een onverwachte situatie, waardoor hij betrokken raakt in een proces, wat resulteert in een ervaring. De situatie bepaalt de manier waarop de kijker zichzelf ervaart en diens gedrag wordt afhankelijk gemaakt van de omgeving. De controle over situatie en omgeving berust uitsluitend bij de kunstenaar. Bätschmann noemt kunstenaars die een individu uit het publiek isoleren om hem te onderwerpen aan een gecontroleerde ervaring ‘experience designers’. Kunstenaars als Bruce Nauman, Vito Acconci, Rebecca Horn zijn de 'experience designers' van het eerste uur. Zij waren erop uit de kijker's notie van zichzelf als axiomatisch geconditioneerd onderuit te halen, hun ruimte- en tijdbeleving te ondermijnen. Kortom, ‘experience design’ is het creëren van een totaalervaring in een installatie, waarbij de kunstenaar de regie heeft over de kijker; de kijker is niet langer beschouwer of toeschouwer, maar onderdeel en daarmee medemaker van het kunstwerk.

Bronnen
Oskar Bätschmann, The artist in the modern world (Ausstellungskünstler, uit Duits vertaald door Eileen Martin)